Vitamine D houdt ouderen langer fysiek en mentaal gezond

Oude man in de zon
Artikel
Thema
Levensstijl
Ouderen
Auteur
Els Cornelis
Indicaties
Concentratieproblemen
Depressie
Diabetes
Infectie
Osteoporose
Actieve stoffen
Vitamine D
Enkel voor leden
Nee

Vitamine D-receptoren worden gevonden in het ganse lichaam. Onder meer in de botcellen, zenuw-, cardiovasculair en endocrien stelsel. Dit toont het belang van vitamine D aan. Vitamine D- tekorten zijn meer regel dan uitzondering in het Westen, waar zeker ouderen een verhoogd risico lopen op lagere vitamine D-waarden. Dit is dan weer het gevolg van een verminderde aanmaak in de huid,  minder tijd buiten doorbrengen en nutriëntentekorten door een eenzijdige of verarmde voeding. Epidemiologisch bewijs duidt op een verband tussen lage vitamine D-spiegels en degeneratieve ziektebeelden zoals cognitieve achteruitgang, depressie, osteoporose, hart- en vaatziekten, hypertensie, diabetes type 2 en kanker.

Metabole omzetting van inactief naar actieve D3

Blootstelling aan UV-straling van de zon veroorzaakt de omzetting van 7-dehydrocholesterol in de huid om pre-vitamine D3 te vormen. Vitamine D2 en D3 opname door de voeding en de huid wordt eerst door de lever omgezet tot 25 hydroxyvitamine D [25 (OH) D3]. [25 (OH) D3] circuleert vervolgens naar de nieren waar het een tweede hydroxylatie ondergaat tot de biologisch actieve vorm van vitamine D, zijnde 1,25-dihydroxyvitamine D [1,25 (OH) 2D] of calcitriol. Naarmate de concentratie van calcitrol toeneemt, worden vitamine D-nucleaire receptoren (VDR) doorheen het ganse lichaam gestimuleerd, waardoor de activering van gentranscriptie wordt gestimuleerd en bepaalde genen die ziektebeelden kunnen induceren, worden aan of uitgeschakeld. Deze biologische acties omvatten regulatie van calcium en fosfor in de darmen en botten (osteoporose), insulinegevoeligheid en secretie (diabetes), regulatie van cellulaire groei en angiogenese (immuunregulatie en kanker), renine-expressie en remming van proliferatie van vasculaire gladde spier ( hypertensie en hart- en vaatziekten) en ontsteking en amyloïde plaquevorming in de hersenen (cognitieve achteruitgang en de ziekte van Alzheimer)

Cognitieve achteruitgang en depressie

Lage vitamine D-spiegels zijn inderdaad geassocieerd met cognitieve achteruitgang en symptomen van depressie.  In dit kader is het nuttig te weten dat het enzym tryptofaanhydroxylase-2 (TPH2), welke zorgt voor de 5HTP-productie in de hersenen vanuit tryptofaan, eveneens vitamine-D-responselementen bevat. Vitamine D bepaalt zo mede de activiteit van TPH2 en de beschikbaarheid van 5-hydroxytryptofaan als voorloper van serotonine.

Een Engelse studie met 1766 personen van 65 jaar en ouder rapporteerde dat degenen met lage serum-25 (OH) D-spiegels een verhoogd risico hadden om cognitieve stoornissen te ontwikkelen. Een andere studie met 3.133 Europese mannen van 40 tot 79 jaar toonde aan dat oudere mannen met een laag serumgehalte van 25 (OH) D (<35 nmol/l) minder snel informatie konden verwerken. Nog een anders studie [48] onderzocht 3.325 personen van 65 jaar en ouder en rapporteerden dat personen met lage vitamine D-spiegels (<25 nmol/l) een viermaal grotere kans hadden om cognitieve stoornissen te ontwikkelen dan personen met hogere vitamine D-spiegels (> 75 nmol/l).

Meer recent werden in 2014 1658 oudere volwassenen (gemiddelde leeftijd 74)- allen deelnemers aan de Amerikaanse cardiovasculaire gezondheidsstudie-  onderzocht op de relatie tussen lage vitamine D-spiegels en verhoogd risico op dementie. In de loop van 5,6 jaar werden 171 gevallen van dementie en 102 gevallen van de ziekte van Alzheimer gevonden. Onderzoekers rapporteerden meer dan het dubbele van het risico voor zowel dementie als de ziekte van voor oudere volwassenen met ernstige vitamine D-deficiëntie (<25nmol/L).

De rol van vitamine D in andere veel voorkomende ouderdomsaandoeningen

  1. Osteopenie en osteoporose: Vitamine D en calcium spelen een ​​vitale rol spelen bij de ondersteuning van de gezondheid van het skelet. Lage vitamine D-waarden veroorzaken verminderde calciumabsorptie in de darmen, wat leidt tot verhoogde parathormoon hormoonspiegels en verhoogde botomzetting met osteopenie en osteoporose als gevolg. Suppletie met vitamine D lijkt een veelbelovende oplossing te zijn om het risico op vallen en fracturen bij de oudere volwassen te verminderen
  2. Diabetes Type-2: Er zijn aanwijzingen dat een verstoring van de vitamine D-regulatie in het lichaam kan bijdragen tot de ontwikkeling van diabetes type. Studies tonen aan dat vitamine D (2000 IE/dag of 50 mcg/dag) een significante verbetering gaf in het functioneren van de bètacellen en de insulinesecretie
  3. Immuunsysteem: naarmate men ouder wordt, verliest het immuunsysteem geleidelijk zijn vermogen om infecties te bestrijden. Vitamine D helpt zowel het aangeboren als de adaptieve immuniteit te reguleren door T-celdifferentiatie en expressie van cathelicidin, een eiwit dat pathogenen bestrijdt.

Vitamine-D toxiciteit?

Hoewel vitamine D-deficiëntie in de praktijk vaak wordt gezien, is vitamine D-toxiciteit zeer zeldzaam. Het is algemeen aanvaard dat een optimaal bereik voor serum 25 (OH) D-concentratie tussen 50 en 100 ng/ml ligt. Er moet al sprake zijn van een 25 (OH) D-concentratie van minstens 150 ng/ml (375 nmol /L) voordat vitamine D-toxiciteit kan optreden.

Vitamine D-toxiciteit wordt veroorzaakt door overmatige inname van vitamine D-supplementen gedurende een langere periode en wordt niet toegeschreven aan langdurige blootstelling aan zonlicht Het is wel aan te raden dat personen die voor een lange periode worden behandeld voor vitamine D-tekort, evenwel met hoge doses vitamine D-suppletie, hun laboratoriumwaarden nauwlettend in de gaten houden.

Referentie

  • Meghan Meehan. The Role of Vitamin D in the Aging Adult. J Aging Gerontol. Author manuscript; available in PMC 2015 Apr 16. doi: 10.12974/2309-6128.2014.02.02.1
  • Schlogl M, Holick MF. Vitamin D and neurocognitive function. Clin Interv Aging. 2014;9:559–68.