Blootstelling aan toxines in de kindertijd, een trigger voor ADHD

Blootstelling aan toxines in de kindertijd vormt een trigger voor ADHD
Artikel
Thema
Kinderen
Vrouw
Man
Auteur
Ilse van Blael
Indicaties
ADHD
Astma
Autisme
Insulineresistentie
Obesitas
Vruchtbaarheid / Fertiliteit
Omgevingsfactoren
Microbioom
Milieu
Voeding
Enkel voor leden
Nee
Artikel aanraden in Kenniscentrum
Uit

Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)

ADHD is een chronische neurologische ontwikkelingsstoornis waarbij sprake is van aanhoudende onoplettendheid en/of hyperactiviteit en impulsiviteit. De wereldwijde prevalentie van ADHD ligt tussen de 2% en 7% en bedraagt gemiddeld 5% bij kinderen en adolescenten. De diagnose ADHD wordt gesteld als de symptomen optreden in de kindertijd en langer dan 6 maanden aanhouden en als ze aanwezig zijn in meer dan één omgeving, bijvoorbeeld op school en thuis. De stoornis kan een negatieve invloed hebben op iemands studievermogen en beroepsmatige en sociale functioneren.

ADHD is een multifactoriële aandoening met meerdere oorzaken

Kinderen met ADHD hebben in vergelijking met kinderen zonder ADHD een verhoogd risico op verwondingen door een ongeval, een slechtere kwaliteit van leven, beginnen regelmatig eerder met roken en drinken, en zijn eerder seksueel actief. Ook is er een verhoogde sterfte onder mensen met ADHD door externe oorzaken en komt de aandoening vaak samen voor met autismespectrumstoornissen, verstandelijke beperkingen, disruptieve stoornissen, tics en stemmingsstoornissen. ADHD kent voor een deel een erfelijke aanleg, het kan samenhangen met afwijkingen in de hersenen en kan getriggerd worden door omgevingsfactoren, zoals onder meer blootstelling aan chemische stoffen in de kindertijd of nicotine, alcohol tijdens de zwangerschap.

Monitoring door het European Human Biomonitoring Initiative (HBM4EU)

Het European Human Biomonitoring Initiative (HBM4EU) is een gezamenlijk Europees programma van 30 landen en het Europees Milieuagentschap waarin bewijs wordt gezocht voor het al dan niet bestaan van schadelijke gezondheidseffecten als gevolg van blootstelling aan chemicaliën in de baarmoeder of in de vroege kinderjaren. Het gaat onder meer om de gezondheid van kwetsbare groepen, zoals kinderen en zwangere vrouwen, en mensen die werkmatig aan stoffen worden blootgesteld. Van 18 chemische stoffen wordt onderzocht of er een associatie bestaat tussen ADHD en de blootstelling aan deze stoffen, onder meer door inname via voeding of water, via inademing of via de huid. Naast ADHD kunnen overigens ook andere aandoeningen een gevolg zijn, zoals hormonale verstoringen, overgewicht en astma. In de studie van Moore worden de stoffen benoemd die daadwerkelijk een verband hebben met ADHD.

Lood, ftalaten en bisfenol A (BPA) kennen een sterke associatie met ADHD

Lood

Lood is een zwaar metaal dat voorkomt in de natuur, maar dat tevens schadelijk is voor mens en milieu. Het wordt onder meer gebruikt in loodverf en benzine en komt via voeding in je lichaam terecht. Ook kunnen waterleidingen in oudere huizen nog van lood zijn. Naast aan ADHD kan lood bijdragen aan ontwikkelingsneurotoxiciteit en nefrotoxiciteit bij volwassenen. Het kan schadelijk zijn voor de vruchtbaarheid, het ongeboren kind of kinderen die borstvoeding krijgen. Tot slot kan het organen schaden en kanker veroorzaken.

Lees ook: Loodvergifitiging herkennen en elimineren met nutriënten

Tip: Betrek je een nieuwbouwhuis? Filter dan de eerste drie maanden je kraanwater met een waterfilter op basis van omgekeerde osmose.

Ftalaten

Ftalaten zijn chemicaliën die worden gebruikt als weekmakers bij de productie van kunststoffen om producten flexibeler en duurzamer te maken. Ze zijn te vinden in tal van producten zoals voedselverpakkingen, speelgoed, verzorgingsproducten, farmaceutische producten en vele andere non-food consumentenproducten. Ftalaten hebben nadelige hormoonontregelende en reproductieve effecten en er is een verband tussen ftalaten en obesitas, astma en insulineresistentie. Epidemiologisch bewijs is gevonden tussen prenatale en kinderlijke blootstelling aan ftalaten en ADHD bij kinderen.

Lees ook: Van nagellak tot parfum. De Hoge Gezondheidsraad houdt pleidooi voor een betere fysisch- chemische milieuhygiëne.

Tip: Kies voor houten speelgoed, gebruik een linnen boodschappentas en koop wasmiddel in poedervorm in een kartonnen verpakking.

Bisfenol A (BPA)

Bisfenol A (BPA) wordt gebruikt bij de productie van polycarbonaatkunststoffen en epoxyharsen in een breed scala aan consumentenproducten, zoals plastic flessen, voedselverpakkingen en blikjes. Er zijn aanwijzingen dat BPA kan zorgen voor multisysteemtoxiciteit in het lichaam en in het voortplantingssysteem, alsook voor hyperactiviteit bij blootstelling aan BPA in het vroege leven.

Lees ook: Xeno-oestrogenen een gevaar voor jong en oud.

Tip: Kies voor een BPA-vrije drinkfles en bewaar en warm voeding op in een glazen recipiënt

 

PAK's, vlamvertragers, kwik en pesticiden kennen een matige associatie met ADHD

Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's)

PAK's zijn organische verbindingen die vrijkomen in de lucht bij onvolledige verbranding van organisch materiaal, zoals steenkool, brandstof, tabak en vlees. Zo kan de zomerse barbecue een risico vormen. PAK’s worden beschouwd als kankerverwekkend en multitoxisch. Prenatale en postnatale blootstelling aan PAK’s kan bijdragen aan het ontstaan van ADHD.

Lees ook:

Vlamvertragers (FR)

Vlamvertragers zijn chemische verbindingen die aan consumentenproducten of materialen worden toegevoegd om de ontvlambaarheid te verminderen. Ze worden gebruikt in bouwmaterialen, textiel, elektronica, voertuigen, isolatie en apparaten. Verbanden zijn gevonden tussen subcategorieën van vlamvertragers en ADHD, de intelligentie en aandachtsgerelateerde gedragsproblemen.

Kwik (Hg)

Kwik is een zwaar metaal dat eveneens in de natuur voorkomt en als verontreinigende stof wordt verspreid via kolencentrales en afvalverbrandingsovens. Methylkwik (MeHg) stapelt gemakkelijk in de voedselketen via planten en aquatische ecosystemen en krijgen we binnen via consumptie van besmette zeevruchten. Kwik is neurotoxisch en kan een verscheidenheid aan neurologische symptomen veroorzaken. Kinderen zijn vatbaarder dan volwassenen, en blootstelling in utero is bijzonder gevaarlijk.

Pesticiden

Pesticiden worden gebruikt om ongewenst onkruid, insecten, en plaagdieren zoals ratten en muggen, te bestrijden. Kleine hoeveelheden hiervan komen in ons voedsel terecht en ze vormen een extra risico voor mensen die in de landbouw werken. Associaties zijn gevonden met ontwikkelingsneurotoxiciteit, kanker en hormonale ontregelingen, astma, diabetes type 2 en neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson. Blootstelling aan een aantal (maar niet alle) pesticiden in verschillende perioden van de zwangerschap of in de kindertijd kan het gedrag en de neurologische ontwikkeling in de kindertijd beïnvloeden.

Cadmium en PFAS kennen een beperkte associatie met ADHD

Onderzoeken naar cadmium en per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) gaven tegenstrijdige uitkomsten. Gezien de ernst van de associaties die wel zijn gevonden, is verder onderzoek gerechtvaardigd.

Congres BIOK 2022: Toxische stoffen

Op het BIOK congres: Toxische stoffen: hoe herkennen we ze en hoe wapenen we ons ertegen? op 30 september aanstaande in het mooie Sint-Jansbergklooster te Halen in België kun je je uitvoerig verdiepen in dit thema. Vijf sprekers nemen je mee in hun visie op toxines en de effecten ervan. Je kunt je hier aanmelden.

Referentie

Moore, S. et al. (2022). The association between ADHD and environmental chemicals – a scoping review. International Journal of Environmental Research and Pulic Health, 19(5): 2849